آرايش می کنم پس هستم

رنگ هازیبا هستند و زیبایی می آورند ، وقتی که رنگ ها روی صورت می نشینند ، جذابیتشان صورتکی می سازد که زیبا و کاملا متفاوت با نمونه اصلی است ! بله این واقعیت دنیای امروز است : هر چه خيابان ها خاکستری می شوند ، تعداد آدم های رنگی بیشتر می شود . نگاهی به گذشته نشان می دهد که " آراستن " جزو جدایی ناپذیر فطرت انسان هاست . حتا اقوام بدوی و آدم های دور از تمدن آمریکای جنوبی هم خود را با استخوان شکار تزیین می کردند . بشر در مراحل ابتدایی ، از صمغ ها و خاک های رنگین برای آرایش خود استفاده می کرده است .تاریخ کشور ما هم از این قاعده مستثنا نیست ، آرایش کردن از خیلی وقت پیش بین زنان ایرانی مرسوم بوده . دکتر ویلز که در زمان ناصرالدین شاه قاجار به ایران سفر کرده در سفرنامه خود می نویسد : " زنان اعیان و طبقه بالا ، اغلب چهره خود را به کمک وسایل آرایش محلی آرایش می کنند و یک خال درشت مشکی هم وسط ابروان خود می کشند که در طبقه کم بضاعت گاه این خال تبدیل به پولک رنگی می شود ..."

زنان ایرانی ، از سالیان قبل گونه ها را با سرخاب سرخ می کردند و صورت و گردن خود را به کمک پودر سفیداب ، سفید . مژه و چشم ها هم به وسیله ی سرمه به کلی سیاه می شد. آنها حتا عقیده داشتند که استعمال سرمه چشم را تقویت می کند و موجب افزایش بینایی می شود ! برای تیره شدن ابروها هم از وسمه ای که از ساعت ها قبل آن را جوشانده بودند ، استفاده می کردند .

آرایش کردن یا نکردن ؟! نه ، مسئله این نیست . مشکل امروز ، تنها در از بین رفتن مرزهای آرایشی و پایین آمدن سن آرایش است . اگر در گذشته ، آرایش از سن و سال خاصی و به صورت " کم ، متوسط و تند " در موقعیت های مختلف کاربرد داشت ، امروز دیگر مرزی برای آن باقی نمانده . در طول یک قرن گذشته  سرخاب و سفیداب جای خود را به انواع و اقسام لوازم آرایشی داده اند . لوازمی که در ابتدای پیدایش خود ، جزو اشیای لوکس محسوب نمی شدند و فقط نیازی مبرم برای زنان مسن تر و یا افرادی که فیزیک ظاهری زیبایی نداشتند بود ، در دنیای امروز به نیازی ضروری در بین اغلب زنان و دختران جوان تبدیل شده است .

امروز دیگر استفاده از لوازم آرایشی نه برآورد یک خواسته ، بلکه یک احتیاج اجتماعی است که گاهی نیاز به زیبایی از آنجا ریشه می گیرد ! اگر چه همیشه واقعیت گفتنی نیست اما در سربسته ترین حالت تنها می توان نوشت : این روزها اگر خانمی برای کار به شرکت ، موسسه و ... درخواست بدهد و ظاهر و قیافه خود را فراموش کند ، در شرایط برابر به لحاظ تخصصی با دیگران ، در اکثر مواقع او در آزمون استخدام آخرین نفر خواهد بود ، مگر اینکه مهارت یا زمینه استثنایی داشته باشد . البته این تنها یکی از انگیزه های قابل نوشتن است ! دکتر حمید نوروزی روان شناس معتقد است که با از بین رفتن مرزهای آرایشی ، سن آرایش هم به عنوان یک متغیر وابسته پایین تر آمده و دختران جوان ، در سنین پایین ، دست به آزمودن رژلب ، پودر و رژگونه می زنند . او می گوید : " دربسیاری از موارد، این پدیده از تیره شدن رابطه با پدر و مادر ریشه می گیرد . گروهی از دختران می خواهند از گروه سنی خود پیشی بگیرند . از رهگذر جادوی لوازم آرایش ، آنها به آرزوی دیرینه ی خود برای کوتاه کردن دوره کودکی و نوجوانی و به دست آوردن دلخواه ترین خواسته خود ، " بزرگسالی و استقلال " دست می یابند . وقتی دختری در سن جلوه زیبایی هاست و نمی تواند از رنگ شادی در لباس خود استفاده کند ، وقتی پدر و مادر ، به صورت کنترل شده لباس مورد علاقه را در دسترسش قرار نمی دهند ، او نیز برای پیدا کردن کسانی که مثلا مانتوی مورد نظرش را تایید کنند ، به پارک کشیده می شود و چه بسا ناگهان میان کسانی چشم باز کند که زیبایی برایش نمی گذارند ." شاید شما هم با دختران جوان و نوجوانی که با آرایش زاویه دار تند کنار خیابان ایستاده ، لباس های کثیفی پوشیده و آرایش شب را برای روز به کار برده اند برخورد کرده باشید . در مورد او چه فکری کرده اید؟ روانشناسان می گویند هر چه آرایش تندتر باشد ، اعتماد به نفس پایین تر است و افراد خجول از آرایشی استفاده می کنند که تصور می کنند برایشان شخصیت بیشتری می آورد . اغلب آرایش خشن و چشم هایی با زاویه های تند مختص آدم های بی اعتماد به نفسی است که می خواهند دیگران باورشان کنند و مورد پذیرش جامعه قرار گیرند. بیشتر آنها فکر می کنند که در صورت خود نقص عمده ای دارند ، این نقص گاهی آنقدر بزرگ جلوه می کند که برای رفع آن دست به هر کاری می زنند . آرایش در اینجا به کاهش اضطراب و افسردگی ناشی از تصور داشتن نقص کمک می کند . این افراد آرایش غلیظ را نه به خاطر مردان بلکه در واکنش به فروپاشی درون خود انجام می دهند ، یعنی تلاش می کنند دیگران چهره غمگین ، ژولیده و پریشان آنان را نبینند .

دوران نوجوانی دوران کسب هویت مستقل فردی است . یعنی به دلیل تغییر و تحولات ایجاد شده در نوجوانان برای ایجاد ارتباط با جنس مقابل و دریافت توجه از وی ، زیبا بودن و جذاب بودن نه به دلیل ایجاد برانگیختگی جنسی در طرف مقابل ، بلکه به دلیل تایید هویت خویش و یافتن جایگاهی در دنیای بیرون است .

کارشناسان علوم اجتماعی معتقدند با ایجاد و گسترش ارتباطات بین طبقات مختلف یک جامعه و در نگاهی وسیع تر ، بین جوامع مختلف ، مخصوصا از طریق رسانه های دیداری ، افراد به عنوان مخاطب با نمونه هایی آشنا می شوند که خارج از فرهنگ و آداب و رسوم و ارزش های جامعه خودشان است ، نمونه هایی که به دلیل متنوع بودن در اکثر مواقع به الگو تبدیل می شوند.

ولی آیا شما هم موافقید که همه تقصیرها را نباید تنها به گردن ماهواره و فرهنگ غرب بیندازیم ؟ بهتر نیست به جای این کار ، به نقشی که خودمان در ایجاد این مشکلات   ایفا کرده ایم توجه کنیم ؟

الگوهای امروزی همراه با آرایش و آراستگی هستند و دختران نوجوان هم در شکل گیری هویت خویش به این الگوهای متعارف جامعه نزدیک می شوند . اما نحوه آرایش به ویژگی های شخصیتی افراد مربوط است . اگر شرایط فرهنگی خانواده ، طرز آرایش نوجوان را طبیعی بدانند ، مسلما خود وی نیز این اعمال و آرایش را طبیعی قلمداد می کند ، چون در واقع ما ملاک خاصی برای ارزیابی آرایش افراد نداریم و از آنجا که آرایش ، ارتباط تنگاتنگی با ارزیابی خود از میزان جذابیت جسمانی دارد ، پس کمیت و کیفیت آرایش به میران رضایت روانی و درونی افراد بستگی دارد .

نکته این است که محدود سازی بیش از حد نوجوانان باعث می شود . آنان خواسته های والدین را منطبق با نیازهای روانشناختی و شرایط اجتماعی امروزی ندانند ، در این صورت آنها در غیاب والدین و در خارج از خانه از لوازم آرایش استفاده می کنند . در کنار همه ی این ها باید توجه داشته باشید که مخالفت و ستیزه جویی نه تنها تغییری در رفتار نوجوانان ایجاد نمی کند بلکه او را شعله ورتر و گستاخ تر می کند . نوجوان شما باید بتواند تشخیص دهد که منظور از زیبا شدن ، زدن ماسک دروغین بر چهره و سعی در برترجویی و جلب توجه دیگران نیست . سعی کنید به جای ایجاد خفقان و محدودیت ،   مرزها را به فرزندانتان بیاموزید .

" دکتر هانیه زائر رضایی "

/ 0 نظر / 13 بازدید